Zespół pałacowy w Krępie (Crampe)


Zachowany do dnia dzisiejszego zespół dworsko-pałacowy w Krępie, której niemiecka nazwa to Crampe, a jeszcze wcześniej używana Crampnitz - usytuowany jest w południowo-wschodniej części wsi i złożony jest z parku i kilku budynków gospodarczych. Zbudowany został w II połowie XIX wieku, a rozbudowany na początku XX wieku przez rodzinę von Versen, która była właścicielami majątku od XVIII wieku aż do 1945r. Ród von Versen jest rodem niderlandzkim i pierwotnie panował na zamku Veerssen, w pobliżu miasta Uelzen w obecnej Dolnej Saksonii na terenie Niemiec. W jego herbie znajduje się latająca ryba, którą wybrał sobie rycerz Alexander de Versene w Rzymie, w drodze powrotnej podczas uczestnictwa w orszaku pielgrzymki Heinricha des Löwen von der Pilgerfahrt do Jeruzalem. Ryba jako wczesnochrześcijański symbol, w greckim alfabecie oznacza pierwsze litery następujących słów: "Jezus Chrystus, syn boży, zbawiciel". Pierścień w paszczy ryby na herbie oznacza wieczność. Trzy róże w ozdobie hełmu wskazują według heraldyki, na rany otrzymane podczas walki. Stąd wywodzi się motto wojenne: "Dla Chrystusa aż do śmierci, na wieczność".

Pierwotnie w skład zespołu wchodził i stanowił jego centralną część pałac neogotycki. W pałacu mieściło się podobno 100 pokoi. Znajdowało się w nim kilka sal muzycznych w których zgromadzono wyłącznie instrumenty dęte. Cały park okolony był murem. W środku był staw w którym pływały "złote rybki". Obok stawu znajdował się amfiteatr w którym w lecie odbywały się koncerty. Obok kaplicy z rodzinnym grobowcem stała stajnia ze specjalnym pomieszczeniem na przeróżne uprzęże oraz powozownia na ponad 30 powozów różnego rodzaju. W czasie II Wojny Światowej w pałacu pracowało wielu przymusowych robotników: obok Polaków ok. 40 Rosjan, wobec których stosowano surowy reżim oraz mała grupa Francuzów. W tym czasie administratorem majątku był niejaki Vincke. Na koniec lutego 1945 roku cała wieś Krępa łącznie z przymusowymi robotnikami została ewakuowana za Odrę z uwagi na zbliżające się wojska rosyjskie. Kawalkada wozów przez 3 tygodnie wędrowała do celu swojej ucieczki: wsi Nyspel w Meklemburgii.

Pałac został spalony dwukrotnie w czasie I i II Wojny Światowej przez Rosjan. Po raz drugi spłonął w 1945 roku, tuż po wejściu Rosjan. Na terenie pałacu odbywało się tym czasie oficerskie wesele. Z nieznanej przyczyny w nocy wybuchł pożar, który niemal doszczętnie zniszczył pałac. Ruiny pałacu rozebrano w latach 1970-1971 po kolejnym pożarze i zniszczeniach. Przed pałacem znajdował się pomnik okazałego jelenia.

Oto jego historia: w jednym z dworków koło Koszalina mieszkał hrabia o nazwisku Nichoy, który był zapalonym myśliwym. Podczas polowania, urządzonego w dobrach Krępy, właściciel pałacu, baron von Versen, w towarzystwie pana Nichoy z Unieścia ustrzelił wspaniałego jelenia. Okaz był szczególny, bowiem posiadał 12 odnóg poroża. Dla upamiętnienia tego historycznego zdarzenia baron zamówił w Poczdamie wykonanie wizerunku tak okazałej zdobyczy. Wykonano przepiękny odlew z "białego metalu", który po przywiezieniu do Krępy ustawiono u brzegu stawu w parku pałacowym. Po wojnie w 1945r. pomnik znajdował się przed domem kowala. Później, prawdopodobnie w 1946r., przewieziono do Mielna, gdzie ustawiono go w dawnym parku uzdrowiskowym przed muszlą koncertową. Później jelenia przeniesiono go na ulicę Parkową. Niestety był wielokrotnie dewastowany (utrącono mu głowę, wyrywano nogi). Dzięki staraniom pracownika Mieleńskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji - Ryszarda Ignaczaka, zapalonego myśliwego, który postarał się o drewnianą rzeźbę, formy do odlewów, nowy jeleń został odlany w 1996 roku i znalazł się na obecnym miejscu w sąsiedztwie mieleńskiego komisariatu.

Z zespołu pałacowego w dobrym stanie zachowała się murowana z cegły, neogotycka kaplica grobowa, usytuowana w parku bukowym na dawnym cmentarzu z I połowy XIX wieku. Zbudowana została jako kaplica grobowa rodu von Versen. W 1977 roku została wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy. Budynek kaplicy to dwupoziomowa konstrukcja na placu prostokąta z prostokątnym aneksem (prezbiterium). Wnętrze nawy jest jednoprzestrzenne, krypty natomiast trzynawowe, bezwieżowe.

Pierwotnie zespół ogrodzony był kamienno-ceglanym murem, z którego zachowała się brama wjazdowa oraz baszta. Całość nawiązywała do średniowiecznych rozwiązań obronnych. W najlepszym stanie zachowała się wozownia z przełomu XIX i XX wieku, murowana z cegły w konstrukcji ryglowej, zwieńczona ośmioboczną wieżą. Obecnie bardzo ładnie odrestaurowana i zaadaptowana na potrzeby mieszkaniowe.

Z innych budynków gospodarczych zachowała się gorzelnia oraz obora, częściowo o konstrukcji szachulcowej. Całość otoczona 6,6-hektarowym parkiem, obecnie zniszczonym. Pierwotnie w parku nad stawem istniała romantyczna grota z końca XIX wieku.

Wykorzystano m.in.
Informator Turystyczny: Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty. Autorzy: Andrzej Świrko, Marta Świrko
.
Bublitzer Brief, Nr. 448, Juli 1990
Artykuł "Mój ojciec był tu stangretem" (historia Antoniego Sobkowiaka opowiedziana przez jego syna Franciszka) spisany przez Krystynę Juszkiewicz (Głos Słupski nr 81 kwiecień 1992r.)

Stara fotografia pałacu przed rokiem 1945. Fotografia pochodzi z archiwum Heimatgruppe Zdjęcie bramy wjazdowej pałacu. Pochodzi z kalendarza Bublitzer Kreis z 1928 roku Wozownia w Krępie (Crampe). Zdjęcie pochodzi ze starej niemieckiej pocztówki z lat 20-tych XX wieku. (fot. nadesłał Helmut) Widok na pałac w Krępie (Crampe). Zdjęcie pochodzi ze starej niemieckiej pocztówki z lat 20-tych XX wieku. Przed pałacem widoczny jest pomnik jelenia. (fot. nadesłał Helmut) Stara niemiecka pocztówka Krępy (Crampe) z lat 20-30-tych XX wieku. Przedstawia pałac, zachowaną do naszych czasów bramę wjazdową, karczmę oraz drogę przez wieś. Wydawca: Foto-Martens, Freienwalde /Pom.(fot. z kolekcji Robura) Stara niemiecka pocztówka Krępy (Crampe) z lat 20-30-tych XX wieku. Przedstawia pocztę, dom Inspektora i szkołę. (fot. z kolekcji Robura) Brama wjazdowa do pałacu sfotografowana przez Gunter'a Dorn'a z Leverkusen w 1988 roku Stara pocztowa papierowa pieczęć do zamykania urzędowych listów z 1850 roku. Płyta epitafijna upamiętniająca śmierć Hansa Wilfrieda von Versen - syna ówczesnego właściciela Krępy, podporucznika, poległego w wodach Bałtyku w czasie katastrofy statku transportowego, płynącego z Finlandii 15 października 1918 roku. (fot. J. Kowalczyk - pochodzi ze strony wojna.machura.slupsk.pl) Uszkodzony krzyż betonowy na cmentarzu w Krępie sfotografowany w 1974r. upamiętniający żołnierza polskiego (sierż. Chodyński ur. 1924r.) zmarłego 26.06.1945r. (fot. A. Majchrzak - pochodzi ze strony wojna.machura.slupsk.pl) Płyta nagrobkowa 2-letniego dziecka z 1943r. (fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r.) Zachowana brama zespołu pałacowego w Krępie (Crampe) - fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r. Zachowana brama wjazdowa zespołu pałacowego w Krępie (Crampe) - fot. pochodzi z Informatora Turystycznego: Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty. Autorzy: Andrzej Świrko, Marta Świrko Fragment zachowanej bramy wjazdowej zespołu pałacowego w Krępie (Crampe) - fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r. Kaplica grobowa rodu von Versen zbudowana w II połowie XIX wieku w Krępie (Crampe). W 1977 roku wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy - fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r. Kaplica grobowa rodu von Versen zbudowana w II połowie XIX wieku w Krępie (Crampe). W 1977 roku wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy - fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r. Herby rodu von Versen z latającą rybą z pierścieniem oraz 3 różami Jedna z dwóch głów krowy, znajdująca się kiedyś na słupie bramy wjazdowej gospodarstwa rolnego w Krępie - fot. z archiwum K. Kuczyńskiego Stara niemiecka pocztówka Krępy (Crampe) z lat 20-30-tych XX wieku przedstawiająca pałac - fot. dzieki uprzejmości Pana Bent Erik Beim z miejscowości Roost z Danii Stara niemiecka pocztówka Krępy (Crampe) z lat 20-30-tych XX wieku. Przedstawia pałac, pocztę i budynek szkoły - fot. dzieki uprzejmości Pana Bent Erik Beim z miejscowości Roost z Danii fragment pomnika na cmentarzu (fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r.) pozostałości po baszcie (fot. dzięki uprzejmości Beaty Zbonikowskiej z 2008r.) Córki właściciela w parku przed pałacem z małą Ester Beim (fot. nadesłał Beim Erik Bent z Danii) Pozostałości baszty przy bramie wjazdowej. Widok od wewnatrz.
foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Pozostałości baszty przy bramie wjazdowej. Widok od wewnatrz.
foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Pozostałości baszty przy bramie wjazdowej. Widok od wewnatrz.
foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Pozostałości baszty przy bramie wjazdowej.
foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Pozostałości bramy wjazdowej.
foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Park zespołu dworsko-pałacowego.
Foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Staw zespołu dworsko-pałacowego.
Foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Pozostałości ogrodzenia zespołu dworsko-pałacowego.
Foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Wozownia z przełomu XIX i XX w. należąca do zespołu pałacowego. Odrestaurowana i zaadaptowana na potrzeby mieszkaniowe - fot. pochodzi z Informatora Turystycznego: Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty. Autorzy: Andrzej Świrko, Marta Świrko Wozownia zaadaptowana na cel mieszkaniowy.
Foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Wozownia zaadaptowana na cel mieszkaniowy.
Foto: Krzysztof Kuczyński - 01.07.2010r. Dawna wozownia po restauracji Brama w Krępie. Fotografia pochodzi z kalendarza na rok 2010 wydanego przez Starostwo Powiatowe w Koszalinie. Autor piotr Kłobuch Gorzelnia w Krępie z roku 1872 - fot. z kolekcji Robura Zabytkowa obora w Krępie, częściowo o konstrukcji szachulcowej - fot. z kolekcji Robura Karta pocztowa wysłana z Krępy 31.12.1922 roku - fot. z kolekcji Robura Aktualne zdjęcie jelenia z Mielna stojącego przy Urzedzie Gminy. Jest to odlew powstały po zniszczeniu oryginału w 1995r. - fot. Nortus & Xylia - pinger.pl Pomnik jelenia przed pałacem w Krępie. Pomnik jelenia w Mielnie. Zdjęcie z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. Tutaj pozbawiony rogów (fot. nieznanego autora) Pomnik jelenia w Mielnie. Zdjęcie z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. nieznanego autora) Pomnik jelenia w Mielnie. Zdjęcie z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie. Zdjęcie z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie w parku przy Klubie Polskiej Prasy i Książki. Pocztówka z roku 1962. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. T. Hermańczyk - z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie w parku przy Klubie Polskiej Prasy i Książki. Pocztówka z roku 1962. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. T. Hermańczyk - z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie. Zdjęcie z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. Tutaj pozbawiony rogów (fot. nieznanego autora) Pomnik jelenia w Mielnie w parku przy Klubie Polskiej Prasy i Książki. Przerobiona pocztówka z roku 1954. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. Chromrzeski - z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie w parku przy muszli koncertowej. Pocztówka wydana przez FOTOPLASTYKĘ z Sopotu z lat 50-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie w parku. Pocztówka wydana przez Wydawnictwo Związkowe CRZZ autor M. Holzman, z lat 60-tych. Jest to ten sam jeleń, który stał przed pałacem w Krępie. (fot. z kolekcji Robura) Pomnik jelenia w Mielnie w parku. Zdjęcie z prywatnego zbioru kptSowy ze strony starykoszalin.mojeforum.net - podziękowania! Pocztówka z Pomnikiem jelenia w Mielnie ok. rok. 1950 - fot. z kolekcji Robura Pocztówka z Pomnikiem jelenia w Mielnie - fot. dzięki uprzejmości Pani Jadwigii Szufa Pocztówka z Pomnikiem jelenia w Mielnie ok. rok. 1950 - fot. z kolekcji RoburaDawny most kolejki wąskotorowej w Krępie - fot. K. Kuczyński 09.2013r.Kaplica grobowa rodu von Versen zbudowana w II połowie XIX wieku w Krępie (Crampe). W 1977 roku wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy - fot. K. Kuczyński 09.2013r.stary cmentarz przy dawnej Kaplicy Grobowej - fot. K. Kuczyński 09.2013r.Pocztówka z Pomnikiem jelenia w Mielnie (pozbawiony rogów) - fot. dzięki uprzejmości Pani Małgorzaty Milewskiej Zabytkowy kurdyban z herbem rodu von Versen. Jest wysoce prawopodobne, że pochodzi z pałacowego krzesła z Krępy - fot. dzięki uprzejmości Pani Urszuli Czub Zabytkowy kurdyban z herbem rodu von Versen. Jest wysoce prawopodobne, że pochodzi z pałacowego krzesła z Krępy - fot. dzięki uprzejmości Pani Urszuli Czub Zabytkowy kurdyban z herbem rodu von Versen. Jest wysoce prawopodobne, że pochodzi z pałacowego krzesła z Krępy - fot. dzięki uprzejmości Pani Urszuli Czub Herby rodu von Versen - fot. archiwum Robura Jeden z ostatnich właścicieli Krępy z rodu von Versen: Wilhelm III (Wilhelm Emanuel Leopold Lorenz) i jego 3-ej synowie Joachim Egmont, Hans Wilfrieb (galeria zawiera zdjęcie płyty epitafijnej upamiętniającej jego śmierć) oraz Wilhelm Emanuel - zdjęcie z końca XIX wieku - fot. archiwum Robura Kaplica grobowa rodu von Versen zbudowana w II połowie XIX wieku w Krępie (Crampe) - zdjęcie z końca XIX wieku. W 1977 roku wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy - fot. archiwum Robura Kaplica grobowa rodu von Versen zbudowana w II połowie XIX wieku w Krępie (Crampe) - zdjęcie z końca XIX wieku. W 1977 roku wyremontowana i zaadoptowana na kościół rzymsko-katolicki p.w. Świętej Trójcy - fot. archiwum Robura Widok na pałac od wschodniej strony z parku - zdjęcie z końca XIX wieku. Nad bramą napis: Pro Christo usque ad mortem in aeternum - Dla Chrystusa aż do śmierci, na wieczność - fot. archiwum Robura Zimowy widok na pałac od północnej strony - zdjęcie z końca XIX wieku - fot. archiwum Robura widok na pałac i jelenia z domku ogrodnika - zdjęcie z końca XIX wieku - fot. archiwum Robura Sala główna w pałacu - zdjęcie z końca XIX wieku - fot. archiwum Robura Brama wjazdowa do posiadłości - zdjęcie z końca XIX wieku - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - lata 60-te - fot. Gazeta Odkrywcza luty/marzec 2013 Jeleń z Krępy w Mielnie - lata 60-te - fot. Gazeta Odkrywcza luty/marzec 2013 Brama w Krępie w roku 1905 - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 50-tych - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 50-tych - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 40-tych - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 40-tych - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 50-tych - fot. archiwum Robura Jeleń z Krępy w Mielnie - pocztówka z lat 50-tych - fot. archiwum Robura


galeria 1  2  3  4  Morsy  Św.Patryk  Sprzątanie  KS Rossa  Zawody  Festyn  Remont dachu  Dni Karpiowe  Blok-widmo  Kamerka  Zawody'06  Okna'06  Przycinka'07  Karaoke'07  Zawody'07  01.05.07  Piknik'07  Karaoke 07.2007    Piknik sierpień'07  Andrzejki'07  Dzień Kobiet'08  Pożar'08  Piknik lipiec'08  15-lat Gospody    2 elt'08  Cyrk'08  Festyn'08  cd.2 elt'08  Kolejka'08  Spod Strzechy'08  Sylwester'08  Ślubowanie OSP  Piknik'09  Spod Strzechy'09  WOSP'10  Dzień Kobiet'10  Krępa  Turniej  Spod Strzechy'11  Dzień Dziecka'11  Siemionalia'11  Drwale'11  Płetwonurkowie  Siatkówka'11  Strongman'11  Integracja'11  Dożynki  11.11  Jasełka  WOSP'12  Spod Strzechy'12  Dzień Kobiet'12  majówka'12  Polska-Czechy'12  Michałek'12  50-lecie  bieg'13  Amelka  Zawody 01.09.13  Zawody 08.09.13  Ugotowani  11.11.13  Mikołaj '13  Leśnik  Spławikowe  Koniec sezonu  Ciuchcia>  Młyn Niedalino  Elektrownia Niedalino

mouseover