Zespół dworsko-folwarczny w Rosnowie


Dawny zespół dworsko-folwarczny w Rosnowie prawdopodobnie powstał w dwóch fazach:

faza I (lata 1875-1880)
na polecenie ówczesnego właściciela ziemskiego Antona Forst von Hohenzollern wzniesiono dwór wraz z nieistniejącą już oficyną, budynek gorzelni parowej, budynki inwentarsko-gospodarcze, gęśnik oraz drewniany budynek inwentarski-stodoła przy drodze w kierunku Krępy Koszalińskiej. Równocześnie powstała również kolonia domów dla robotników folwarcznych przed krzyżem po lewej stronie starej drogi w kierunku do Manowa.

faza II (1900 -1939)
na polecenie Wilhelma von Hohenzollern - syna Antona Forst von Hohenzollern, wzniesiono budynek kuźni-warsztatów (prawa strona drogi) wraz z kolonią domów robotników folwarcznych (lewa strona drogi) w kierunku do Krępy Koszalińskiej. W latach 30-tych powstaje grupa domów robotników folwarcznych po prawej stronie starej drogi do Manowa.W skład folwarku wchodziło w roku 1892: ziemi w ilości 2500 hektarów - w tym pól uprawnych 809 ha, łąk 35 ha, pastwisk 146 ha, lasów 1498 ha, lustra wód 12 ha; zwierząt - koni 36 szt., bydła 91 szt., w tym krów mlecz. 59 szt., owiec 1303 szt., trzody chlewnej 91 szt.
Natomiast Ziemskie Księgi Adresowe za rok 1914 podały następujące wartości: ziemi ogółem 2585 hektarów, w tym pól uprawnych już tylko 477 ha, a łąk już 75 ha, pastwisk tylko 15 ha, lasów wzrosło do 2015 ha. Stan zwierząt był następujący: koni 30 szt., bydła 120 szt., w tym krów mlecz 60 szt., owiec 73 szt., trzody chlewnej 250 szt.
W dalszym zestawieniu za rok 1920 podano: ziemi ogółem 2585 hektarów, w tym pól uprawnych 277 ha, łąk 75 ha, pastwisk 15 ha, lasów 2015 ha. Skolei stany zwierząt wyglądały następująco: koni 32 szt., bydła 100 szt. w tym krów mlecz. 50 szt., trzody chlewnej 40 szt.

W roku 1946 wysiedlono do Niemiec ostatnich właścicieli majątku, a w roku 1948 majątek zasiedlono polską rodziną.

W budynku gorzelni parowej (2) w czasie II Wojny Światowej szczyt komina oraz dach budynku uległy uszkodzeniu. rys. gorzelniaPo 1945 roku budynek gorzelni rozszabrowano i dopiero w latach 60-tych XX wieku powstał tutaj zakład przetwórstwa, zaś w partii poddasza urządzona została cieplarnia ze szklanym dachem w miejscu pierwotnego dachu z lukarnami. Ściany gorzelni zostały wymurowane z kamienia łamanego i cegły. Stropy są ceglane, płaskie i tynkowane. Dach główny kryty szkłem (cieplarnia); boczne kryte blachą falistą. Woda z połaci dachowych nie odprowadzana rynnami i rurami spustowymi. Posadzki wykładane prostokątnymi płytkami ceramicznymi, w kolorach pastelowych (parter); wylewka cementowa (parter, piwnica). Schody drewniane, bez poręczy (klatka schodowa w głównej sieni).

Przestrzeń główna budynku gorzelni podzielona na pięć zasadniczych pomieszczeń. Bryła zwarta, prostopadłościenna. Budynek złożony z trzybryłowego korpusu właściwego oraz jednobryłowej oficyny, skontrastowanych ze sobą szerokością i wysokością oraz materiałem i fakturą ściany (oficyna z cegły na podmurówce z kamienia łamanego). Budynek podpiwniczony, parterowy, z użytkowym poddaszem (korpus główny). Nakryty dachem czterospadowym dwoma pulpitowymi (korpus główny), dwuspadowym (oficyna). Ceglany, cylindryczny komin na dwubryłowym cokole o dwóch różnych przekrojach: prostokąta (dolna część), ośmiokąta (górna część). Ściany bez wewnętrznych podziałów, dekoracyjnie wyzyskany kontrast kamienia i cegły. Wnętrze o zmienionym układzie wnętrz oraz pierwotna funkcji budynku. Korpus główny mieścił gorzelnię parową, zaś oficyna prawdopodobnie pomieszczenia albo biurowe, albo mieszkalne. Wtórnie założona w partii poddasza cieplarnia, wyposażenie której nie zachowało się. W ostatnim okresie na terenie gorzelni mieściła się wędzarnia ryb.

Do zespołu dworsko-folwarcznego należał również park, założony na bazie lasu sosnowo-świerkowego, który zajmuje wąski pas terenu między rzeką Radew i podwórzem folwarcznym. Budynek dworu, został wzniesiony na rzucie prostokąta, wymurowany z cegły i otynkowany, z drewnianą werandą, parterowy, niepodpiwniczony, ale z użytkowym poddaszem, pokryty dachem dwuspadowym, na którym po wojnie położono eternit.

Podwórze folwarczne o kształcie prostokąta na którym w części północno-wschodniej znajdował się rozległy gazon na rzucie koła, z trawnikiem oraz drzewami liściastymi i iglastymi, w pozostałej części o płaskiej gruntowej powierzchni, z wewnętrznymi brukowanymi drogami jezdnymi. Na północny-zachód od gazonu zlokalizowany był niewielki gęśnik (12) wymurowany z cegły, z drewnianymi szczytami i dwuspadowym dachem. Trochę dalej usytuowany został budynek inwentarsko-gospodarczy dawna obora-magazyn (3) z cegły i kamienia polnego, nakryty dachem dwuspadowym. Budynek inwentarski flankowany jest obok budynkiem gospodarczym (7) - który został wykonany z cegły otynkowanej, nakryty dachem dwuspadowym, natomiast budynki inwentarskie (4ab) z cegły nieotynkowanej i drewna (poddasze), zostały nakryte dachem dwuspadowym. Kuźnia-warsztaty (19) jest z cegły, z dachem dwuspadowy a budynek inwentarski-stodoła (14) z drewna, pokryty dachem dwuspadowym. Zachowany dom robotników (16), wybudowany również z cegły, przykryty dachem dwuspadowym poszytym wtórnie eternitem w miejsce dachówki. Kolonia domów robotników folwarcznych (23) to domy parterowe, murowane z drewnianym poddaszem, o dachu dwuspadowy, analogiczne do tych, które otaczają podwórze, jak dom mieszkalny nr 62 (17), czy dom nr 61 (18).

Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Ośrodek Dokumentacji Zabytków - Krzysztof Łąkocy i Jacek Orłowski 1997r.

mouseover